Cách Chẩn Đoán Hen Phế Quản: Các Xét Nghiệm & Tiêu Chí Đánh Giá

Hen phế quản là bệnh hô hấp mạn tính phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới. Chẩn đoán chính xác rất quan trọng để kiểm soát bệnh hiệu quả. Vậy bác sĩ sẽ dựa vào những xét nghiệm nào và tiêu chí nào để xác định bạn có bị hen phế quản hay không? Hãy cùng tìm hiểu ngay!

1. Khi nào cần đi khám để chẩn đoán hen phế quản?

Bạn nên đến bệnh viện nếu gặp các triệu chứng sau:
✅ Ho kéo dài, đặc biệt là về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết.
✅ Khó thở, thở khò khè, đặc biệt sau khi gắng sức hoặc tiếp xúc với dị nguyên.
✅ Cảm giác tức ngực, nặng ngực, đôi khi bị cơn hen cấp tính.
✅ Bệnh tái phát nhiều lần, đặc biệt khi tiếp xúc với khói bụi, phấn hoa, lông thú…

Lưu ý: Hen phế quản dễ nhầm với viêm phế quản, viêm phổi hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), do đó cần các xét nghiệm chuyên sâu để chẩn đoán chính xác.

2. Các xét nghiệm chẩn đoán hen phế quản

2.1. Đo chức năng hô hấp (Spirometry) – Tiêu chuẩn vàng

✅ Kiểm tra lượng khí bạn có thể thở ra & tốc độ thở.
✅ Được thực hiện bằng cách thổi mạnh vào ống đo.
✅ Kết quả bất thường nếu chỉ số FEV1/FVC < 70% (giảm lưu lượng khí thở ra).

Ý nghĩa: Nếu chỉ số này cải thiện đáng kể sau khi dùng thuốc giãn phế quản, rất có thể bạn bị hen phế quản.

2.2. Xét nghiệm kích thích phế quản (Methacholine Challenge Test)

✅ Dành cho những trường hợp nghi ngờ hen nhưng đo chức năng hô hấp bình thường.
✅ Hít Methacholine – chất kích thích gây co thắt phế quản nhẹ.
✅ Nếu FEV1 giảm > 20% sau khi hít Methacholine, có thể bạn bị hen phế quản.

Chỉ thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa hô hấp.

2.3. Đo lưu lượng đỉnh (Peak Flow Meter)

✅ Dùng để theo dõi sự dao động của luồng khí thở ra.
✅ Kết quả thay đổi lớn trong ngày có thể là dấu hiệu của hen.

Thường sử dụng để kiểm soát bệnh tại nhà hơn là chẩn đoán ban đầu.

2.4. Xét nghiệm khí máu động mạch

✅ Được chỉ định trong trường hợp hen cấp tính nặng.
✅ Kiểm tra mức độ oxy (O₂) và carbon dioxide (CO₂) trong máu để đánh giá suy hô hấp.

Quan trọng trong cấp cứu hen suyễn nặng.

2.5. Xét nghiệm dị ứng & IgE máu

✅ Hen có thể liên quan đến dị ứng (hen dị ứng).
✅ Xét nghiệm IgE đặc hiệu giúp xác định yếu tố kích thích (bụi, phấn hoa, lông thú…).

Dành cho bệnh nhân nghi ngờ hen phế quản do dị ứng.

3. Tiêu chí đánh giá chẩn đoán hen phế quản

Bác sĩ sẽ dựa vào bốn tiêu chí quan trọng sau để chẩn đoán:

✅ Tiền sử bệnh & triệu chứng: Ho, khó thở, thở khò khè, nặng ngực.
✅ Sự dao động của triệu chứng: Nặng hơn vào ban đêm hoặc khi tiếp xúc với tác nhân kích thích.
✅ Đáp ứng với thuốc giãn phế quản: Nếu thuốc giúp cải thiện đáng kể triệu chứng, khả năng cao là hen phế quản.
✅ Xét nghiệm hô hấp: Đặc biệt là đo chức năng hô hấp (Spirometry) với kết quả FEV1/FVC < 70%.

Lưu ý: Nếu không chắc chắn, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm kích thích phế quản hoặc theo dõi triệu chứng trong thời gian dài.

4. Chẩn đoán phân biệt – Hen phế quản dễ nhầm lẫn với bệnh gì?

Một số bệnh có triệu chứng giống hen phế quản, cần phân biệt:
❌ Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Hen có thể hồi phục tốt hơn sau khi dùng thuốc giãn phế quản.
❌ Viêm phế quản mạn tính: Ho nhiều đờm, không có sự dao động triệu chứng rõ rệt như hen.
❌ Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Có thể gây ho, nhưng không kèm theo khó thở kiểu hen.
❌ Suy tim: Gây khó thở nhưng khác với khó thở kèm khò khè của hen.

Chỉ bác sĩ chuyên khoa mới có thể xác định chính xác bệnh!

5. Kết luận

Hen phế quản có thể chẩn đoán chính xác bằng các xét nghiệm hô hấp như đo chức năng phổi (Spirometry), thử nghiệm kích thích phế quản, xét nghiệm dị ứng…
Việc phát hiện sớm và chẩn đoán đúng giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, tránh biến chứng nguy hiểm.

Nếu bạn hoặc người thân có triệu chứng nghi ngờ hen phế quản, đừng chần chừ – Hãy đi khám ngay để được chẩn đoán chính xác!

Bạn đã từng thực hiện xét nghiệm nào để kiểm tra hen phế quản chưa? Hãy chia sẻ trải nghiệm của bạn nhé!